Het ontstaan van graffiti

Graffiti is eigenlijk van alle tijden. Er is zelfs een aanleunend spreekwoord over: gekken en dwazen schrijven hun naam op muren en glazen. Het volk van de Vandalen was al bekend om zijn graffiti. De Romeinen uit de klassieke oudheid schreven ook op hun eigen muren en op monumenten. In Rome is er graffiti gevonden die de Vikingen daar hebben aangebracht.

Hell-Express
Eind jaren zestig nemen New Yorkse jongeren de gewoonte over van de straatjeugd uit Philadelphia om met een viltstift hun schuilnamen vliegensvlug op treinstellen en metro’s te plaatsen. Die handtekening wordt de tag genoemd. In New York werd de viltstift al snel vervangen door de spuitbus en het metrostel werd de ideale drager om een miljoenenpubliek te bereiken. Naar gelang de grootte der schildering op de treinen onderscheidt men; Top-to-bottom, Window-down of End-to-end. Een volledig beschilderde wagon inclusief de ramen noemt men een Whole car piece. Maar er zijn ook Double whole car (ook wel married couple genoemd) pieces gemaakt die bestaan uit twee Whole cars.

Taki 183, een pizzabezorger, is één van de eersten die buiten zijn buurt schrijft. Dit wordt ontdekt omdat hij zijn straatnummer achter zijn naam zet. Door de meeste writers wordt deze manier al gauw overgenomen. Het taggen wordt in Amerika met name beoefend door jongeren uit getto’s en etnische minderheden. Ooit is het ontstaan uit de behoefte een eigen identiteit te hebben. Door overal een naam of teken achter te laten kon je je aanwezigheid laten blijken. Door tags te zetten bakenden ook groeperingen (gangs) hun terrein af.

Wanneer de writers door beginnen te krijgen hoe groot hun publiek is beginnen ze hoe langer hoe meer teksten in hun pieces te verwerken. Politieke standpunten over onderwerpen als oorlog en gelijke rechten worden hierin verwerkt. Een ander doel dan politiek en het opfleuren van de saaie stad, is de behoefte beter te zijn dan de rest. Zo wordt creativiteit belangrijk. Er ontwikkelen zich verschillende stijlen: de wild style, de 3D style en de bubble style.

Metrostations zijn populaire plaatsen om te taggen, omdat hier veel mensen komen. Nog belangrijker zijn de treinen zelf. Het kost steeds meer moeite om op te vallen en de ontwerpen worden ook steeds groter. Door de uitvinding van de spuitbus kan er makkelijk een groter oppervlak worden bestreken. De schoonmaakacties maken graffiti zelf tot een politieke daad, omdat de politiek niet in staat is deze ‘vervuiling’ aan te pakken. De media spelen ook een belangrijke rol in de publieke opinie.

Van de vele duizenden writers in New York bleken er zo’n zestig niet alleen getalenteerd maar ook volhardend genoeg te zijn om gedreven bezig te blijven. Stefan Eins opent in 1978 de galerie ‘Fashion Moda’. Deze galerie exposeert in 1980 als eerste in New York graffitiwerken. In 1983/84 komt, via de Amsterdamse galeriehouder Yaki Kornblit en Fashion Moda, graffiti in de kunstwereld van Nederland terecht; het Museum Boymans te Rotterdam en het Groninger Museum. Hiermee is de graffiti de eerste kunststroming die begonnen is door de activiteiten van jongeren en niet-blanken.

In Amerika loopt het wat moeilijker. De kunstenaars worden niet serieus genomen als kunstenaar maar meer als cultureel fenomeen. Nadat de graffitikunstenaars op doek zijn gaan werken zijn er verschillende richtingen ontstaan. Op treinen gebruikte iedereen letters, op doek wordt dit door sommigen losgelaten om abstract of figuratief te gaan werken. Naast de spuitbussen worden ook acrylverf en andere materialen gebruikt.

Vanaf begin jaren ’70 ontstonden er groepen uit vriendschappelijke overwegingen, anders dan de graffiti-gangs. Deze groepen legden zich vooral toe op het schilderen van hele treinen, waarbij het werk verdeeld werd. Zo kon in één nacht een hele metrotrein worden beschilderd.

Lees meer over: